راهنمای کاملِ BotController

نمودارِ زمانی، مثلِ دیتالاگرِ صنعتی

برای هر حسگر، نمودارِ زمانیِ ۱، ۱۲ و ۲۴ ساعت (و ۷ روز در Pro)، با کمینه، میانگین و بیشینه و زمانِ هر کدام. رله‌ها و هشدارهای وابسته به همان حسگر هم با وضعیتِ زنده زیرِ نمودار دیده می‌شوند. داده‌ها پس از ری‌استارت هم می‌مانند.

تنظیمات

بخش‌ها در پنج دسته‌اند: حساب، کنترل و خودکارسازی، ارتباط، افراد و اطلاع‌رسانی، دستگاه. پوسته‌ی روشن یا تیره هم همین‌جاست. هر کاربر فقط بخش‌هایی را می‌بیند که اجازه‌اش را دارد (فصلِ ۱۳).

1. نام: تا ۳۱ نویسه، مثلاً «پمپِ آب». همه‌جا با همین نام دیده می‌شود: برنامه، پیامک، ربات و تاریخچه.
2. عملکرد: رفتارِ رله. در دو گروه است، پایین‌تر.
3. فرمان از: این رله از چه راه‌هایی فرمان بپذیرد: تماس، پیامک، پیام‌رسان (ربات بله)، ریموت و ورودی.
4. مخاطبانِ مجاز: اگر خالی بماند، همه‌ی مخاطبانی که اجازه‌ی همان کانال را دارند فرمان می‌دهند. با «انتخاب» آن را به چند نفرِ مشخص محدود کنید.
5. پیشرفته: وضعیت پس از وصلِ برق، قفلِ متقابل، حداقل فاصله‌ی قطع و وصل، و آمارِ کارکرد.

جدولِ هفتگی

نوارِ هر روز، ساعت‌های روشن را رنگی نشان می‌دهد. خطِ کوچکِ روی نوار، طلوع و غروبِ امروز است. بیرون از بازه‌ها رله خاموش است.

• روی نوارِ یک روز بزنید تا برای همان روز بازه‌ی تازه ساخته شود، یا دکمه‌ی «بازه» را بزنید.
• هر بازه می‌تواند چند روز را بپوشاند: «همه»، «شنبه تا چهارشنبه»، «پنجشنبه و جمعه» یا هر ترکیبی.
• اگر پایان زودتر از شروع باشد، بازه از نیمه‌شب می‌گذرد و فردا تمام می‌شود، مثلاً ۲۲:۰۰ تا ۰۶:۰۰.
• هر رله حداکثر ۴۸ بازه دارد.

طلوع و غروب

شروع یا پایانِ هر بازه می‌تواند به‌جای ساعتِ ثابت، طلوع یا غروب باشد، با فاصله‌ی تا ۶ ساعت قبل یا بعد از آن. مثلاً چراغِ حیاط «۳۰ دقیقه قبل از غروب» روشن و «ساعت ۲۳:۰۰» خاموش می‌شود و در تمامِ سال با فصل جابه‌جا می‌شود.

برای این کار، «موقعیتِ دستگاه» را پایینِ همین صفحه درست کنید: شهر را از فهرست انتخاب کنید یا عرض و طولِ جغرافیایی را وارد کنید.

رویدادهای تاریخ‌دار

برای کارهای یک‌باره در تاریخ و ساعتِ مشخص (تقویمِ شمسی). کارِ هر رویداد یکی از این‌هاست:

• روشن (کلیدی): روشن می‌شود و می‌ماند.
• روشن + قطعِ خودکار: روشن، و پس از مدتِ تعیین‌شده خاموش.
• تایمر: شروعِ چرخه‌ی روشن و خاموش.
• خاموش.

رویدادها همان لحظه روی دستگاه ذخیره می‌شوند. رویدادِ انجام‌شده با برچسبِ «اجرا شد» کم‌رنگ می‌شود.

پس از وصلِ برق

برای حالت‌های کنترلِ عادی، انتخاب کنید رله پس از قطع و وصلِ برق چه کند: خاموش، روشن یا آخرین وضعیت. حالت‌های «در اختیارِ کامل» طبقِ منبعِ خودشان برمی‌گردند. مثلاً سناریو طبقِ جدول.

برای «آخرین وضعیت» یک مهلت هم هست (کارتِ «آخرین وضعیت پس از وصلِ برق»، پیش‌فرض ۱۸۰ دقیقه). اگر برق بیشتر از این مدت قطع بماند، رله‌ها خاموش برمی‌گردند تا مثلاً بخاری پس از یک قطعیِ طولانی سرِ خود روشن نشود. صفر یعنی بی‌مهلت.

قفلِ متقابل (اینترلاک)

دو رله را به هم قفل می‌کند تا هرگز هم‌زمان روشن نشوند. اگر یکی روشن باشد و دیگری فرمانِ روشن بگیرد، اولی خاموش می‌شود. بعد، پس از «مکث پیش از روشن شدن» (به میلی‌ثانیه)، دومی روشن می‌شود. برای موتورِ دوجهته (کرکره، درِ کشویی، شیرِ موتوری) واجب است.

مخاطبانِ مجاز

اگر «تماس»، «پیامک» یا «پیام‌رسان» روشن باشد، زیرِ کارت فهرستِ کسانی که می‌توانند این رله را فرمان دهند دیده می‌شود. با «انتخاب» فقط چند نفر را تیک بزنید. «هیچ‌کس» یعنی همه‌ی مخاطبانی که اجازه‌ی آن کانال را دارند.

یادگیریِ ریموت

1. «افزودنِ ریموت» را بزنید. اگر فرکانس را می‌دانید (۴۳۳ یا ۳۱۵ مگاهرتز) انتخاب کنید، وگرنه «نمی‌دانم — تشخیصِ خودکار».
2. «شروعِ یادگیری» را بزنید و دکمه‌ی ریموت را دو بار، با یک مکثِ کوتاه، فشار دهید.
3. نامی بدهید، مثلاً «ریموتِ علی»، و «افزودن» را بزنید. اگر این ریموت قبلاً ثبت شده باشد، برنامه خبر می‌دهد.

کارِ هر ریموت (گیرنده)

• غیرفعال: نادیده گرفته می‌شود.
• اطلاع‌رسانی: با هر فشار، پیامی به گیرنده‌های بخشِ اطلاع‌رسانی می‌رود. متن جانگهدارهای {name}، {contact}، {date} و {time} را می‌پذیرد و می‌شود بازه‌ی ساعتیِ ارسال را هم تعیین کرد.
• کنترلِ رله: رله‌هایی را که تیک می‌زنید فرمان می‌دهد. کنارِ هر رله نوشته شده که «در اختیارِ کامل» است یا «عملِ بخشِ رله» را اجرا می‌کند.
• در اختیارِ دزدگیر: ریموت سنسورِ بی‌سیم (چشمی، مگنت) یا مسلح‌کننده (جاسوییچی) می‌شود (فصلِ ۱۰).

برای رله‌های «در اختیارِ کاملِ ریموت»، رفتار همین‌جا انتخاب می‌شود:

• پالس: روشن، و پس از مدتِ پالس خاموش.
• کلیدی: هر فشار وضعیت را عوض می‌کند.
• تایمر: فشارِ اول چرخه را شروع و فشارِ دوم آن را متوقف می‌کند.
• نگه‌داشتن: تا وقتی دکمه را نگه داشته‌اید روشن است، با «تأخیرِ رهاشدن» و یک «حداکثر مدتِ روشن» برای ایمنی.

فرستنده (جایگزینِ ریموت)

ریموتِ درِ پارکینگ، کرکره یا هر گیرنده‌ی رادیوییِ دیگر را به دستگاه یاد بدهید تا دستگاه به‌جای آن بفرستد: با دکمه‌ی صفحه‌ی «کنترل»، با تماس یا پیامک از مخاطبانِ مجاز، یا با دکمه‌ی ربات بله.

• مدتِ فشار: «کوتاه» یک ضربه است. «طولانی» دکمه را ۱ تا ۵ ثانیه نگه می‌دارد، برای گیرنده‌هایی که فشارِ طولانی می‌خواهند.
• متنِ اطلاع‌رسانی: مثلاً «{name} توسطِ {contact} باز شد».

• غیرفعال: نادیده گرفته می‌شود.
• اطلاع‌رسانی: با فعال شدن، «متنِ پیام» (تا ۶۰ نویسه) برای گیرنده‌های بخشِ اطلاع‌رسانی می‌رود. با دکمه‌ی «ساعت‌ها» تعیین کنید پیامک و تماس در چه ساعت‌هایی بروند. مثلاً شب‌ها فقط تماس.
• کنترلِ رله: فعال شدنِ ورودی، رله‌های تیک‌خورده را فرمان می‌دهد. «تأخیرِ عملیات» فاصله‌ی سیگنال تا اجراست و صفر یعنی بی‌درنگ.
• در اختیارِ دزدگیر: ورودی یک زونِ دزدگیر می‌شود (فصلِ ۱۰).

حسگرها

1. «نوعِ سنسورِ متصل» را انتخاب کنید: DS18B20 (فقط دما، چند عدد روی یک سیم) یا DHT11، DHT21 (AM2301) یا DHT22 (AM2302، دقیق‌تر) برای دما و رطوبت.
2. «بررسیِ سنسورها» را بزنید. هر حسگر یک کارت با شماره، مقدارِ زنده و وضعیت (سالم یا قطع) می‌گیرد.
3. با مداد نامِ مکان را بگذارید، مثلاً «پذیرایی» یا «گلخانه».
4. کالیبراسیون: اگر عدد با دماسنجِ مرجع فرق دارد، یا آفست را با + و − بدهید یا مقدارِ واقعی را بنویسید تا آفست خودکار حساب شود. دما تا ±۱۰ درجه و رطوبت تا ±۲۰ درصد.

حسگری که قطع شود، در «سنسورهای قبلی و قطع‌شده» می‌ماند تا اگر برگشت، نام و تنظیماتش از دست نرود.

«قانونِ تازه» را بزنید، حسگر و نوعِ قانون را انتخاب کنید:

• گرمایشی: رله زیرِ دمای هدف روشن (بخاری، المنت، شوفاژ).
• سرمایشی: رله بالای دمای هدف روشن (کولر، فن، چیلر).
• رطوبت‌زایی: رله زیرِ رطوبتِ هدف روشن (مه‌پاش، دستگاهِ بخور).
• رطوبت‌زدایی: رله بالای رطوبتِ هدف روشن (رطوبت‌گیر، هواکش).
• پایش و اطلاع‌رسانی: بی‌رله؛ وقتی دما یا رطوبت از آستانه بالاتر یا پایین‌تر برود هشدار می‌دهد.

دمای هدف و محدوده‌ی نوسان (اختلاف، یا هیسترزیس) را بدهید. رله نصفِ محدوده زیرِ هدف روشن و نصفِ محدوده بالای آن خاموش می‌شود. برنامه این دو عدد را زیرِ همان کادر می‌نویسد. محدوده‌ی نوسان جلوی قطع و وصلِ پشتِ سرِ هم را می‌گیرد.

وضعیت‌ها

• مسلح: همه‌ی زون‌ها فعال‌اند.
• مسلح در خانه: زون‌های «داخلی» (مثلاً چشمیِ پذیرایی) نادیده گرفته می‌شوند و فقط درها و پنجره‌ها فعال‌اند. برای شب، وقتی در خانه هستید.
• غیرمسلح: فقط زون‌های ۲۴ساعته فعال‌اند.
• قطعِ آژیر: آژیر را ساکت می‌کند ولی دزدگیر مسلح می‌ماند.

زون‌ها

• سنسور یا مسلح‌کننده: ریموتِ جاسوییچی را «مسلح‌کننده» کنید تا با آن مسلح و غیرمسلح کنید.
• با تأخیر: درِ ورودی. پس از تحریک، به اندازه‌ی «تأخیرِ ورود» فرصتِ غیرمسلح کردن دارید.
• آنی: پنجره و فضای داخل. آژیر بی‌درنگ.
• ۲۴ساعته: حسگرِ دود، دکمه‌ی وحشت (پنیک) و دستکاری. حتی در حالتِ غیرمسلح عمل می‌کند.
• داخلی: در «مسلح در خانه» نادیده گرفته می‌شود.
• خارج از مدار: زونِ خراب یا پنجره‌ی باز را تا غیرمسلح شدنِ بعدی از مدار خارج می‌کند.

وای‌فای و اکسس‌پوینت

• شبکه‌ی وای‌فای (مودم): جستجو کنید، شبکه را انتخاب و رمز را وارد کنید. قدرتِ سیگنال زنده نشان داده می‌شود.
• حالتِ اتصال: «همیشه فعال» برای ربات بله، آپدیت و دسترسی از راهِ دور لازم است. «یک‌بار» فقط پس از روشن شدن برای تنظیمِ ساعت وصل و بعد قطع می‌شود. «غیرفعال» یعنی به مودم وصل نمی‌شود.
• اکسس‌پوینتِ دستگاه: نام و رمز (۸ تا ۶۳ نویسه)، و پنهان کردنِ نامِ شبکه.
• خروجِ خودکار: تنظیماتِ وبِ داخلی پس از چند دقیقه (تا ۱۲۰) خودکار بسته شود. صفر یعنی فقط با دکمه‌ی خروج یا پیامکِ NORMAL.

اینترنت

• اینترنتِ وای‌فای و اینترنتِ سیم‌کارت را جدا روشن یا خاموش کنید و اولویت را بدهید: «اول وای‌فای» یا «اول سیم‌کارت».
• سوییچِ خودکار: اگر وای‌فای از کار بیفتد، پس از چند ثانیه (قابلِ تنظیم) به سیم‌کارت می‌رود و با برگشتنِ وای‌فای برمی‌گردد.
• پایشِ سلامت: دستگاه فقط به «وصل بودن» بسنده نمی‌کند و دسترسیِ واقعی به اینترنت را می‌سنجد. مودمی که وصل است ولی اینترنت ندارد، تشخیص داده می‌شود.
• صرفه‌جویی در داده و رومینگ، و APN که خودکار از اپراتور تعیین می‌شود و در صورتِ نیاز دستی هم داده می‌شود.

سیم‌کارت و پیامک

• وضعیتِ مودم و شبکه: اپراتور، نوعِ شبکه، قدرتِ آنتن و شماره‌ی سیم‌کارت.
• مانده‌ی شارژ: با یک دکمه بررسی می‌شود، کدِ آن برای اپراتورهای ایرانی خودکار است، و وقتی مانده از حدِ تعیین‌شده (به ریال) کمتر شود هشدار می‌دهد.
• دیال‌پدِ USSD: کدهای ستاره‌دار مثلِ *555# را بزنید و در منوی اپراتور جلو بروید، مثلاً برای خریدِ بسته.
• ارسالِ پیامک آزمایشی و ابزارِ مودم برای پشتیبانی.

ربات بله

1. در پیام‌رسانِ بله، به @botfather بروید، یک ربات بسازید و توکنِ آن را کپی کنید.
2. در تنظیمات ⇐ ربات بله و دسترسی از راهِ دور توکن را بگذارید و ذخیره کنید. «پاسخ‌گوییِ ربات» را روشن کنید.
3. شناسه‌ی پیام‌رسانِ هر نفر (chat_id) را در «مخاطبین» ثبت کنید. اگر کسی که ثبت نشده به ربات پیام بدهد، دستگاه شناسه‌ی او را در «رویدادها» نشان می‌دهد (E507). همان را در مخاطبین بگذارید.
4. در ربات بله «منو» را بزنید: وضعیت، کنترلِ خروجی‌ها، ارسالِ ریموت، تاریخچه و تنظیمات.

یکپارچه‌سازی (Pro)

• Home Assistant و MQTT: آدرسِ بروکر (مثلاً Mosquitto در شبکه‌ی خانه) را بدهید. رله‌ها، ورودی‌ها، دماها، دزدگیر و برق خودکار در Home Assistant ظاهر می‌شوند. انتخاب می‌کنید چه چیزهایی منتشر شوند و کدام فرمان بپذیرند.
• MQTT ِ امن (TLS): برای بروکرهای اینترنتی مثلِ HiveMQ و EMQX، با گواهیِ عمومی یا گواهیِ اختصاصی (CA).
• Modbus TCP: برای PLC و اسکادا. رله‌ها، ورودی‌ها و دماها به‌صورتِ رجیستر خوانده می‌شوند. شناسه‌ی واحد (Unit ID) و محدود کردن به یک IP هم قابلِ تنظیم است.

مخاطبین

مسیر: تنظیمات ⇐ مخاطبین و نقش‌ها. برای هر نفر نام، شماره‌ی موبایل و (اختیاری) شناسه‌ی پیام‌رسانِ بله را وارد کنید و نقش را بدهید. رمزِ اولیه‌ی هر نفر با پیامک و بله به خودِ او می‌رسد و حتی مدیرِ اصلی هم آن را نمی‌بیند. هر کس در «حسابِ من» رمزش را عوض می‌کند.

«کار با ربات» تعیین می‌کند چه کسی در ربات بله دکمه‌های کنترل را ببیند.

در کارتِ «دسترسی‌ها و ورود به داشبورد»، برای هر مدیر دسترسی‌ها را روشن یا خاموش کنید. دسترسی‌ای که خاموش است، از هیچ راهی در دسترسِ آن مدیر نیست: نه در داشبورد و اپ، نه در ربات بله و نه با پیامک.

مرکزِ اطلاع‌رسانی

مسیر: تنظیمات ⇐ اطلاع‌رسانی. در یک جدول تعیین می‌کنید چه خبری (رله‌ها، ورودی‌ها، دزدگیر، دما، ریموت، برق و باتری، روشن شدنِ دستگاه) به چه کسی و از چه راهی (پیامک، پیام‌رسان یا تماس) برود.

• متنِ پیامِ روشن و خاموش شدنِ هر رله قابلِ تغییر است.
• برای هر گیرنده «پیامِ آزمایشی» بفرستید تا از رسیدنش مطمئن شوید.
• کانالِ بله: شناسه‌ی یک کانالِ بله (مثلاً -100…) بدهید تا تاریخچه‌ی رویدادها آن‌جا هم ثبت شود.
• پیامکِ شماره‌های ناشناس: پیامکی که از شماره‌ی ناشناس به سیم‌کارتِ دستگاه برسد (مثلاً پیامکِ اپراتور) برای مدیرِ اصلی فرستاده شود یا نه.

مسیر: تنظیمات ⇐ باتری و برق. «منبعِ پشتیبان» را انتخاب کنید:

• باتری: باتریِ ۱۲ ولت روی ترمینالِ باتری. شارژِ هوشمند و برقِ پشتیبان به‌عهده‌ی خودِ دستگاه است. در «تنظیمات» نوع و ظرفیتِ باتری (آمپرساعت) را انتخاب کنید؛ ولتاژ و جریانِ شارژ خودکار از همان تعیین می‌شود.
• برقِ اضطراریِ ۱۲V: یک یو‌پی‌اس یا منبعِ بیرونی. دستگاه فقط وصل یا قطع بودنش را می‌پاید.
• هیچ‌کدام.

وضعیتِ زنده (ولتاژ، درصد، جریانِ شارژ، وصل بودنِ برقِ شهر) و سوابق (سیکل‌های شارژ، ظرفیتِ سنجیده، قطعی‌های برق و کارکرد با باتری) همین‌جاست. «تستِ سلامتِ باتری» ظرفیتِ واقعی را می‌سنجد. پس از تعویضِ باتری، «باتری نو نصب شد» را بزنید تا سوابق از نو شروع شود. با قطعِ برقِ شهر، باتریِ ضعیف و خاموشیِ حفاظتی، طبقِ مرکزِ اطلاع‌رسانی خبر می‌رود.

• نرم‌افزار و دستگاه: نسخه، مدل و شناسنامه‌ی دستگاه.
• آپدیتِ دستگاه: فایلِ .upd را انتخاب کنید. نوارِ پیشرفت نشان داده می‌شود و پس از نصب دستگاه ری‌استارت می‌کند. تنظیمات می‌مانند. فایلِ مدلِ دیگر پذیرفته نمی‌شود.
• برگشت به نسخه‌ی قبل (Pro): اگر نسخه‌ی تازه مشکلی داشت، با یک دکمه به نسخه‌ی پیشین برگردید.
• بکاپ و بازیابی: یک فایل شاملِ همه‌ی تنظیمات. پیش از هر تغییرِ بزرگ و پس از راه‌اندازی یک نسخه نگه دارید. توکنِ دسترسی از راهِ دور در بکاپ نیست.
• تاریخ و ساعت: با اینترنت خودکار تنظیم می‌شود، وگرنه از روی گوشی.
• رمزِ داشبورد: ۶ تا ۱۲ نویسه.
• شماره‌ی دستگاه و ثبت‌نامِ پیامکی: شماره‌ی سیم‌کارتِ دستگاه، و «کدِ ثبت‌نام» برای راه‌اندازیِ دستگاهِ خام از راهِ دور.
• ری‌استارت و ریستِ کارخانه: ریستِ کارخانه همه‌ی تنظیمات و توکن را پاک می‌کند.